Klasik ve Nükleer Silahlarla Kimyasal ve Biyolojik harp maddelerinin tesirlerinden insanlar ile ülkenin harp gücünün devamı için gerekli olan canlı ve cansız kıymetleri korumak amacıyla kullanılan ve bu maksatla yapılan yerlere sığınak denir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak günümüzde silah ve silah sistemlerinin güç ve yetenekleri de artmış bulunmaktadır. Bunun doğal sonucu olarak cephe ve sınır gibi kavramlar bütünü ile ortadan kalkmış, tüm yurt ve sivil halk saldırı alanı içine girmiştir. Bu büyük tehlikelerden Silahlı Kuvvetlerin alacağı önlemlerin ve diğer tedbirlerin yanında sığınak yapımına önem verilerek kurtulabilir. Aksi takdirde can ve mal kaybının fazla olacağı tabiidir. Ancak sığınıklardan beklenilen yararın sağlanabilmesi için sığınak yapımından evvel şu üç önemli prensibin mutlaka göz önünde bulundurulması gerekir:
-Sığınak yapılacak mahallin iyi tespit edilmesi.
-Sığınaktan yararlanacakların önceden planlanması.
-Yapılacak sığınağın başka amaçlarla kullanılabilir nitelikte olması.

1. Can ve mal kaybını en aza indirmek,

2. Hazırlıklı olma imajı verilerek caydırıcılığı sağlamak,

3. Az masrafla toplu koruma imkanı yaratmak.

Çok yakın bir geçmişe kadar sığınaklar sadece klasik ve nükleer silahlardan koruyucu yerler olarak görülmüşlerdir. Ancak son günlerdeki gelişmeler kimyasal harp maddelerinin de en az diğer silahlar kadar hatta daha fazla tehdit unsuru olduğunu göstermiştir. Bu açıdan düşünüldüğünde:

1. Basınç sığınakları

2. Radyoaktif serpinti sığınakları

3. Kimyasal harp maddeleri sığınakları olmak üzere üç'e ayırmak mümkündür.

Basınç ve radyoaktif serpinti sığınaklarının yer altında bodrum katlarında yapılması koruma olanağını artırmaktadır. Ancak kimyasal harp maddelerine karşı sığınak ya da sığınma yerlerinin mümkün olduğu kadar üst katlarda az pencereli bölümlerin seçilmesi uygun olacaktır. Zira kimyasal gazlar havadan daha ağır olduğundan aşağılara doğru inildikçe yoğunluk artacaktır.

1. Sığınakların büyüklükleri barındıracakları insan sayısına ve yapı inşaat alanın büyüklüğüne göre hesaplanmalıdır. Bu alan; insan başına en az 1 metrekare olmalıdır. Yüksekliği ise 2.20 m.den az olmamalıdır. Ancak sığınaklarda çok sayıda insan barındırmanın da bazı sakıncaları vardır. Zira sayı arttıkça kısa sürede sığınağa girme, beslenme, havalandırma hatta temizlik konularında problem çıkabileceği gibi tam bir isabet halinde zayiat da fazla olacaktır.

2. Radyasyon şiddetini azaltmak amacıyla sığınak duvarlarının mümkün olabildiğince kalın ve sağlam yapılmasına özen gösterilmelidir. İdeal bir sığınakta duvar kalınlıkları en az 60 cm beton, 75 cm tuğla veya taş ya da 90 cm sıkıştırılmış toprak olmalıdır.

3. Sığınak girişleri mümkünse merdivensiz veya az merdivenli olmalı, girişler zikzaklı yapılmalı ve mümkün olmadığı takdirde kapı önüne emniyet duvarı yapılmalıdır.

4. Sığınağın tipi ne olursa olsun yeterli havalandırma tertibatına sahip olmalıdır. Bu konuda en iyi çözüm havalandırma cihazlarından yararlanmaktır. Özellikle kimyasal gazların etkilerinden korunmak üzere giriş borusuna bu özellikte bir filtre takılması mutlaka zorunludur.

1. Sığınaklardan kimlerin ne şekilde yararlanacağı önceden tespit edilmelidir.

2. Sığınağın havasını bozmadan çalışabilen bir aydınlatma tertibatı bulunmalıdır.

3. Sığınaklar sıvanmamalı ve gereksiz eşya konulmamalıdır.

4. Dışarı ile haberleşme tertibatı sağlanmalıdır.

5. Yangınlara karşı gerekli önlemler alınmalıdır.

6. Yemeklerin pişirilmesinde gaz ocağı tercih edilmeli ve oksijeni azaltmamak için zorunlu hallerde kullanılmalıdır.

7. Her 25 kişiye 1 tuvalet her 50 kişiye göre bir pisuar bulunmalı, atıkların dışarı atılmasında ağzı kapalı kapları ve plastik torbalar kullanılmalıdır.

8. Yatmak için ikili hatta üçlü ranzalar konulmalı, bu ranzalardan oturmak için de yaralanılmalıdır.

9. Sığınağa girerken yeteri miktarda gıda ve sağlık malzemesi ile gerekli araç ve gereç unutulmamalıdır.

10. Kirlenmiş araziden gelindiğinde, sığınağa girmeden evvel gerekli temizlik yapılmalıdır.

Buraya kadar anlatılanlar nizami ölçülerde yapılan sığınaklar hakkında gerekli bilgileri içermektedir. 3194 sayılı İmar Kanuna göre düzenlenmiş imar yönetmeliklerinde sığınak yapımı yasal zorunluluk olmasına rağmen sığınak yapımının çok pahalı olması ülkemizin geniş bir alana yayılmış bulunması ve topraklarımız üzerinde 65 milyon kişinin yaşadığını düşünürsek herhangi bir tehlike karşısında daha pratik önlemler almak zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Sığınak bulunmayan ev veya işyerlerimizin bazı bölümlerini sığınma yeri olarak kullanabiliriz.

Sığınma Yerinde Aşağıdaki Özellikler Aranır

1. Kimyasal harp malzemelerine karşı kullanılacak sığınma yerleri üst katlarda ve penceresi az olan yerlerden seçilmeli, gaz girişini önlemek amacıyla pencere ve kapı aralıkları macun, bant veya çamaşır suyuna batırılmış bezlerle kapatılmalıdır.

2. Klasik ve Nükleer silahlara karşı kullanılacak sığınma yerleri mümkünse bordum katlarında, dışarıya penceresi az tavan ve duvarları sağlam yerlerden seçilmeli, kapı ve pencereleri kum torbaları ile takviye edilmelidir.

3. Sığınma yerlerinde sığınakta bulunması gereken malzemeler bulunmalıdır.

4. Sığınma yeri olarak seçilecek mahallin sığınak kadar koruyucu olmayacağı tabiidir. Ancak seçilecek bu yerin mümkün olduğu kadar sığınaktaki özellikleri taşımasına gayret gösterilmelidir.

Dışarıdaki radyoaktif serpinti veya kimyasal gaz etkisinin geçmesi için belirli bir süre sığınakta kalmak mecburiyeti hasıl olabilir. Bu nedenle bütün ihtiyaçlar düşünülerek sığınak içerisindeki hayat buna göre organize edilmelidir.

Halkın oturduğu bina veya işyerinde donatacağı sığınak veya sığınma yerlerinde birkaç günlük yiyecek, içecek ve sağlık, yangın söndürme araç, gereçleri bulundurulmasına dikkat edilmelidir.

İçeceklerin kapalı kaplarda, yiyeceklerin konserve şeklinde, sağlık malzemelerinin de orijinal kap veya kutularında bulundurulmalarına dikkat edilmeli

7126 sayılı Sivil Savunma Kanununa göre askerlikle ilgili olmayan ve kendisine milli savunma ile ilgili diğer kanunlarla herhangi bir görev veya yükümlülük verilmemiş olan 15-65 yaş arasındaki kadın ve erkek bütün yurttaşlar sivil savunma teşkilatında kendilerine verilecek görevleri yapmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülerin miktarı ihtiyaca göre Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce tespit olunur. Kendisine yükümlülük verilen yurttaşlar her yıl görevleriyle ilgili sivil savunma eğitim ve tatbikatlarına düzenli bir şekilde katılırlar ve göreve hazır hale getirilirler. Bu yükümlüler, bir seferberlik ve savaş halinde veya bir afette sivil savunma hizmet servislerinde görev yaparak can ve mal kurtarmak suretiyle bizzat kendisine, ailesine ve halka hizmet yapmış olacaklardır. Sivil Savunmada yükümlülük verilen yurttaşlar meslek, sanat, iş ve kabiliyetlerine, yaş ve sağlık durumlarına göre sivil savunma hizmet servislerine ayrılırlar. Bu yükümlüler, ayrıldıkları hizmet grubuna göre kurtarma, ilk yardım, sosyal yardım ve yangın söndürme hizmetleri ile elektrik, su, gaz, kanalizasyon, PTT tesislerinin onarım ve bakım işlerini yapacaklardır. Ayrıca halk, oturdukları binalarda ve çalıştıkları işyerlerinde düşman saldırıları ve afetlere karşı sivil savunma bakımından gerekli tedbirlerin alınması, çıkacak yangınların söndürülmesi, kurtarma ve ilk yardım işlerinin yapılması için buralarda oturanlar arasında işbölümü yaparak bina koruma personelini seçerler. Bina koruma personeli 1 bina koruma amiri (ile ki bunların apartman yöneticileri olması gerekir.) itfaiyeci, hastabakıcı, kurtarıcı ve sığınak amirinden oluşur. Bu görevliler, ihtiyaç duyulduğunda gerekli malzemeleriyle birlikte görev yapacaklardır. Sivil Savunma yükümlüsü olmanın dışında, ani bir düşman taarruzuna veya diğer tehlikelere karşı önceden hazırlıklı olunması ve bazı önemli tedbirlerin alınması gerekir. Her ailenin ve ferdin kendi hayatını korumak için gereken tertibat ve malzemeyi kendi imkanları ile sağlaması, bir felaket halinde nasıl hareket edileceğini bilmesi, canını ve malını koruması için aşağıdaki bilgi ve becerileri kazanması zaruridir.

İKAZ VE ALARM İŞARETLERİNİ ÖĞRENİNİZ.
· HABERSİZ ANİ TAARRUZA HAZIR OLUNUZ.
· SIĞINAK VE SIĞINMA YERİ HAZIRLAYINIZ.
· GİZLEME KARARTMAYA HAZIRLIKLI OLUNUZ.
· YANGINLARA KARŞI HAZIRLIKLI OLUNUZ.
· İLK YARDIM KURALLARINI ÖĞRENİNİZ.
· YİYECEK VE İÇECEKLERİNİZİ UYGUN ŞARTLARDA SAKLAYINIZ.
· BİNA KORUMA PERSONELİNİZİ SEÇİNİZ.
· KLASİK VE NÜKLEER SİLAHLARA KARŞI KORUNMAYI ÖĞRENİNİZ.
· KİMYASAL SİLAH MADDELERİNE KARŞI KORUNMAYI ÖĞRENİNİZ.
· FERT VE AİLECE KORUNUNUZ.

1. CADDE VE SOKAK KILAVUZLARI

Düşman taarruzlarına karşı kendi bölgelerinde Sivil Savunma ile ilgili her türlü bilgilerin tespiti ve halka ait hizmetlerde korunma kılavuzlarına yol göstermek amacıyla o cadde ve sokakta oturanlar arasında birer cadde veya sokak kılavuzu ve birer de yedeği seçilir.

2. BİNA KORUNMA PERSONELİ

6/3150 sayılı Sivil Savunma ile ilgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğüne göre; binalarda ve işyerlerinde düşman saldırıları ve afetlere karşı sivil savunma bakımından gerekli tedbirlerin alınması, çıkacak yangınların söndürülmesi, kurtarma ve ilk yardım işlerinin yapılması için buralarda oturanlar arasında işbölümü yaparak bina korunma personeli seçilir. Bina korunma personeli; bir bina korunma amiri ile nüfus miktarına göre seçilecek olan itfaiyeci, hastabakıcı, kurtarıcı ve sığınak bulunan yerlerde sığınak amirinden ibarettir. Nüfusa göre en az olarak seçilecek olan korunma personeli miktarları aşağıdaki cetvele göre tespit edilir.

Bina korunma amiri, binada oturan kişiler tarafından seçilir, genellikle apartman yöneticileri tercih edilir. Diğerleri bina amiri tarafından seçilir. Bina korunma personeli; il, ilçe ve daire ve müesseselerdeki sivil savunma servislerinde görev verilmeyen, askerlikle ilişkisi olmayan ve kendisine Milli Savunmayla ilgili diğer konularda hiçbir görev verilmemiş olan 15-65 yaşları arasındaki bina içindeki erkeklerden, erkekler yoksa veya yetmiyorsa kadınlardan seçilir. Hastabakıcılık için kadınlar tercih edilir. Aynı çatı altındaki aynı cümle kapısından işleyen aynı apartman dairelerine de bir bina işlemi yapılır. Mesken olarak kullanılan büyük binaların zemin veya bodrum katlarındaki işyerleri de, meskenlerden ayrı olarak, kendi aralarında gerekli korunma tedbirlerini alırlar. Bina korunma amirleri, sivil savunma işlerinde, bulundukları binanın sorumlu amirleridir. Bu bakımdan talimat ve isteklerinin binadakiler tarafından yerine getirilmesi mecburidir. Tüm faaliyetler bina sakinleriyle işbirliği içinde korunma amirinin koordinesinde yerine getirilir. Bina korunma amirleri; barışta, seferberlik ve savaş halinde sivil savunma ile ilgili tedbirler ve faaliyetlerin düzenlenmesinde gerektikçe mahalli sivil savunma teşkilatıyla işbirliği yaparlar. Ve bina korunma personelinin çalışmalarını gözetim altında bulundururlar. Varsa yardımcıları da bütün işlerde bina korunma amirlerine yardım eder.

a. Bina Korunma Personelinin Görevleri

1) Bina Korunma Amirinin Görevleri :Barışta, bina içinde ve çevresinde sivil savunma tedbirlerini alır, malzemesini temin eder ve bina korunma personelini seçer, görevlerini bildirir. Sivil savunma faaliyetlerini ve yayınlarından yararlanmak suretiyle görevlerinde yetişmelerini sağlar. Binada oturan her aile tarafından alınacak tedbirleri kendilerine anlatır. Seferberlik ve savaş halinde, barıştaki tedbirleri bir kez daha gözden geçirerek olağanüstü hal durumuna göre hazır bulundurur. Korunma personeline ve binada oturanlara, olağanüstü hal dolayısıyla ve gerekirse bir alarm sırasında alacakları tedbirleri ve yapacaklarını tekrar hatırlatır. Alarm sırasında, binadaki bütün insanların alarmı duymalarını ve sığınak yerine gitmelerini ve sığınağa gitmeden önce bina içinde alınacak tedbirlerin yerine getirilmesini temin etmeye çalışırlar. Tehlike geçti haberinde, korunma personeli ile birlikte binayı ve çevresini gözden geçirerek, mevzii bir tehlike bulunmadığını da anladıktan sonra sığınaktakileri çıkarır. Yangın söndürme, basit kurtarma ve ilk yardımı gerektiren olaylara, ilgili korunma personeli ile müdahalede bulunur. Gerektiğinde işbirliği ve yardımlaşmayı sağlar.

2) Bina İtfaiyecilerinin Görevleri :Barışta, bina içinde ve civarında yangına karşı korunma bakımından gereken tedbirleri alırlar ve gerekli malzemeleri sağlarlar. Yangın söndürme usullerini öğrenirler. Seferberlik veya savaş halinde, alınacak tedbirleri gözden geçirerek tamamlarlar. Yangın söndürme malzemesini işe hazır halde bulundururlar. İkaz ve alarm sırasında, elektrik, doğalgaz ve havagazı, suyun ana anahtarlarının kapatılmasını, sigorta şalterlerinin kapatılmasını, yanan soba ve ocaklardan mümkün olanların söndürülmesini veya kapaklarının iyice kapatılmasını, kapı ve pencerelerin varsa panjurların kapatılmasını, perdelerin çekilmesini sağlarlar. Tehlike geçti haberinde; binayı, çatısını ve civarını gözden geçirerek, görülecek yangın başlangıçlarını söndürmeye çalışırlar.

3) Bina Hastabakıcılarının Görevleri :Barışta, alınması gerekli ilk yardım ilaç ve malzemelerinin tedarik ve saklama işlerini düzenlerler. Nasıl kullanılacaklarını, yapılacak ilk yardım usullerini öğrenirler. · Seferberlik veya savaşta ilaç ve malzemelerde noksanlar varsa tamamlarlar ve işe hazır halde bulundururlar. · Alarm sırasında, bulunduğu bina veya daire içinde alınacak tedbirlerin tamamlanmasına yardım eder, ilk yardım malzemelerini yanına alarak sığınma yerine giderler. · Tehlike geçti haberinde, gerek sığınakta ve gerek çıktıktan sonra yaralananlar veya hastalananlar olmuşsa, bunlara ilk yardım yaparlar. Ağır yaralılara ilk yardım yapıldıktan sonra, mahalli sivil savunma servislerinden gelecek görevlilere haber verirler.

4) Bina Kurtarıcılarının Görevleri :Barışta, binada bulunması gerekli kurtarma ve onarma malzemelerini temin eder ve kurtarma usullerini öğrenirler. Seferberlik ve savaş halinde, malzemeleri alarak sığınma yerinde bulunurlar. Alarm sırasında, sığınak yerlerine giderler. Sığınakta alarm sırasında alınacak eksik tedbirler varsa sığınak amiri ile birlikte bu tedbirleri alırlar. Tehlike geçti haberinde, binayı ve çevresini gözden geçirmek, hafif yıkıntıların kaldırılmasına ve altlarında kalanların kurtarılmasına çalışırlar. Elektrik, su, doğalgaz ve havagazı gibi tesislerde basit bozuklukları onarırlar.

b. Sığınak Amirlerinin Görevleri

Barışta, binadakiler için uygun bir sığınak yeri ayrılması, burada yapılması gereken tedbirleri alır ve gerekli malzemeleri sağlarlar. Seferberlik ve savaş halinde, sığınak yerinin ve malzemesinin hizmete hazır bulundurulmasını sağlarlar. Alarm sıralarında, binadakilerin sığınağa gidişlerini, sığınaktaki hareket tarzlarını düzenler ve morallerinin bozulmamasına yardım ederler. Yetkili makamlardan radyo ile verilecek haberleri izleyerek sığınaktakilere bilgi verirler. Tehlike geçti haberinde, mevzii bir tehlike olmadığını da anladıktan sonra sığınaktakileri dışarı çıkarır ve sığınağı tekrar kullanmaya hazır hale getirirler. Bina korunma personeli bu hizmetleri barıştan itibaren bu konuyla ilgili yayınlardan yararlanarak, mahalli sivil savunma teşkilleriyle de işbirliği yaparak yerine getirirler.

a. Yangınlara Karşı Önleyici ve Söndürücü Tedbirler

Bir savaş sırasında yoğun olarak yangınlar çıkacaktır. Çıkabilecek yangınlar başlangıçta önlenemezse çok çabuk büyüyerek bütün bir semte veya şehre yayılabilir. Bunun için savaş halinde yangınları önleyici ve söndürücü bütün tedbirlerin bilinmesi ve şimdiden alınması zorunludur.

b. Yiyecek ve İçecek Maddelerinin Korunma ve Yedeklenmesi

Yiyecek maddelerinin, özellikle radyoaktif serpinti, gaz ve mikrop gibi zararlı maddelerin etkilerine karşı korunmaları gereklidir. Bu korunmada esas; radyoaktif tozların ve diğer zararlıların yiyecek ve içecek maddelerine bulaşmaması, dolayısıyla vücudumuza girmemesi için yiyecek ve içecek maddelerinin mümkün olduğu kadar kapalı kaplar ve yerlerde saklanmasıdır.

c. Gizleme-Karartma

Savaş halinde düşman uçaklarının hedeflerini bulmalarını ve bulundukları yerleri tanımalarını güçleştirmek için hükümetçe gerekli görüldüğünde bütün yurtta veya belirli bölgelerde ışıkların söndürülmesi ve karartılması tedbirleri uygulanacaktır. Bunun için şehirlerde çok zorunlu görülen bazı ışıklar çeşitli usullerle maskelenir. Diğer bütün dış ışıklar tamamen söndürülür. Binalarda zorunlu ışık yakılacak yerlerin pencereleri ile dışarı ışık sızacak yerleri koyu mavi ve siyah perdeler veya halı, kilim, battaniye gibi sık dokulu ve kalın örtülerle kapatılır. Üzerleri cam ya da şeffaf maddelerde örtülü damlar, teraslar, su kenarlarındaki bina yüzleri koyu mavi boya veya kirli yağ sürülerek maskelenir. Her türlü taşıt araçlarının ön farları, arka lambaları koyu mavi kılıf, boya ve diğer usullerle maskelenmek suretiyle gerekli tedbirler alınır.

d. Sığınaklar

Nükleer ve klasik silahlarla zehirli gaz ve mikrop gibi maddelerin tesirlerine karşı canlı ve cansızları korumak amacıyla kullanılmak üzere inşa edilen emin yerlere "Sığınak" denir.

Bir seferberlik halinde halkın alacağı birçok önlem vardır. Böyle bir durum meydana geldiğinde resmi kanallardan, televizyon ve radyodan halka bilgiler verileceğinden radyo ve televizyon yayınlarını izleyiniz. Sivil Savunma ve diğer emniyet görevlilerinin emirlerine uyunuz. Söylentilere ve diğer haberlere inanmayınız. Sükunetle ve endişesiz bir şekilde işyerlerinize devam ederken aşağıdaki tedbirleri de alınız.

1. Bulunduğunuz binada evvelce hazırlanmış bir sığınak yeri yoksa;

-Klasik veya Nükleer silahlarla saldırı halinde bodrum veya zemin katında dışarıya bakan penceresi en az, tavanı ve duvarı en sağlam bir yeri,

-Kimyasal gaz tehlikesi durumunda ise binaların iç kısmında mümkünse üst katlarda penceresi az veya korunmaya elverişli bir yeri sığınak yeri olarak hazırlayınız. Sivil Savunma Teşkilatından temin edeceğiniz broşürlerde konuyla ilgili daha geniş bilgi bulabilirsiniz. Sığınakta bulundurulması gerekli olan yiyecek, içecek, yakacak, aydınlatma, ilk yardım, kurtarma ve bunun gibi gerekli madde ve malzemeyi sığınma yerinde hazır bulundurunuz.

2. Binanın çatısında veya etrafında odun, kömür, kağıt, kuru ot, kırpıntı, eski eşya gibi yanıcı maddeler varsa bunları binadan uzaklaştırıp yangın tehlikesi olmayacak yerlere kaldırınız. Bulunduğunuz binada, binanın çatısında veya etrafındaki gaz, benzin gibi yanıcı maddeleri bina veya evin uzağında emniyetli bir yerde muhafaza ediniz.

3. Evlerinizde bir ila iki günlük yedek yiyecek (mümkünse konserve şeklinde) içecek maddeleri ve bunları alabilecek kapalı kaplar bulundurunuz.

4. Işıkların söndürülmesi ve karartılması için radyo-televizyon ve diğer yayın araçları ile ani bir emir verileceğini dikkate alarak dışarıda hiçbir ışık yakmamak, içerdeki zaruri yerlerde yanacak ışıkların dışarıdan ve bilhassa havadan gözükmemesini sağlamak için koyu renk boya veya kağıt gibi malzemelerinizi el altında bulundurunuz.

5. Böyle zamanlarda, çarşı ve sokaklarda, oyun ve eğlence yerlerinde fazla gezmeyiniz, toplanmayınız.

6. Bir hava saldırısı ihtimali görülürse şehirdeki sirenlerle devamlı üç dakika ile düz siren sesi verilmek suretiyle size (İKAZ) haberi verilecektir. Bu ikazı duyunca; bina içindeki doğalgaz, havagazı, elektrik ve su ana anahtarlarını kapatınız. Yanan soba, ocak gibi şeyleri söndürünüz, kapı pencereleri örtünüz, perdeleri çekiniz, varsa maske, ilk yardım çantası (yoksa, gazlı bez, steril pansuman, hazır pansuman, flaster ve lüzumlu ilaçlar gibi ilk yardım malzemesini) pilli veya transistörlü radyo, el feneri, gemici feneri, gazocağı, mevsime göre palto, manto, pardösü ve diğer giyecekler gibi eşyalarla tabak, bardak, çatal, kaşık, içme ve kullanma için gerekli su ve diğer ihtiyaçlar daha önceden sığınak yerinde hazırlanmışsa sığınağa taşıyınız. Bu hazırlıkları 15 gün sığınakta kalacağınızı varsayarak yapınız. Dışarıda bulunuyorsanız, ikaz haberini duyunca hemen sığınabileceğiniz bir sığınak veya sağlam bir bodrum, duvar dibi veya çukura yaklaşınız. Hemen gidilmesi mümkünse evinize veya işyerinize gidiniz.

7. Bir düşman saldırısı halinde, şehirdeki sirenlerle (üç dakika yükselip alçalan dalgalı seslerle) ALARM verilecektir. Bu ikazı duyunca; yukarıda sayılan ikaz sırasında alınacak tedbirlerden eksik kalanları alınız, eksik olan malzeme varsa onları da yanınıza alarak hemen sığınma yerine gidiniz. Tehlike geçti ikazı verilinceye kadar sükunetle burada bekleyiniz. Dışarıda bulunuyorsanız hemen en yakın bir sığınak veya sağlam bodrum, duvar dibi veya çukur içi gibi bir yere sığınarak saklanınız. Tehlike geçti ikazına kadar sükunetle bekleyiniz.

8. Radyoaktif serpinti tehlikesi başlamak üzere ise kesik kesik siren sesi ile duyurulacaktır. Bu işarette hemen yukarıda olduğu gibi gereken malzeme ve yiyecek maddeleri ile birlikte sığınma yerlerine gidiniz. Sizi radyoaktif serpintiden uzaklaştırmak gerektiği takdirde, yapılacak ikazlara hazırlıklı bulununuz.

9. Saldırının kimyasal silahlarla yapılması halinde, ikaz radyoaktif serpintide olduğu gibi kesik kesik siren sesi ile Radyo-TV'den verilecektir. Bu ikazı duyunca;

  a) Konutların ve işyerlerinin iç kısımlarında penceresi az ve korunmaya elverişli bir bölümü sığınma yeri olarak seçiniz.

  b) İçeriye gaz sızmasını önlemek için kapı ve pencere gibi yerlerin çevresi ve aralıklarını bant, macun veya çamaşır suyuna batırılmış bezlerle kapatınız.

  c) Ağız ve burnu ıslatılmış bez arasına konulmuş ıslak pamukla maskeleyiniz.

  d) İlk yardım malzemeleri, depolanmış su ve temiz bezleri atarak sığınma yerinde tehlike geçti haberine dek bekleyiniz. Dışarıda bulunuyorsanız; En yakın kapalı yere giriniz, yalnız kapalı yere girmeden önce, elbiselerinize gaz bulaşmış olabileceğinden, elbiselerinizi yıkayınız veya değiştiriniz, mümkünse naylon torbaya koyunuz. Cildinizi de bol su ile yıkayınız. Su yoksa; temiz bir bezle bulaşan yeri sürtmeden emdirerek temizleyiniz. Kimyasal gaza maruz kalmış kişide nefes alma zorluğu, baş dönmesi, kusma, kızarıklık ve gözlerde yanma, şişme görüldüğünde; yine bol su ile bu bölgeleri yıkayınız. Kişiyi sıcak tutunuz, fazla hareket ettirmeyiniz. En kısa zamanda tedavi merkezlerine ulaştırmaya çalışınız. Kirlenmiş ve kullanılması zaruri olan araç ve gereçlerinizi deterjanlı su veya çamaşır suyu ile temizleyerek gerekiyorsa kullanınız.

10. Sığınaklarda ve sığınma yerlerinde radyonuzu açmak suretiyle verilecek bilgi ve talimatları dinleyiniz. Bunlara tam olarak uyunuz.

11. Habersiz ani bir taarruz da olabilir.

a) Uçak gürültüleri ve patlama sesleri klasik silahlarla yapılan bir taarruzun belirtisidir. Böyle bir durumda;

   (1) Bina içerisinde iseniz evinizde bir sığınağınız varsa sığınağa veya bodrum katına ininiz, şayet sığınak ve bodrum katınız yoksa ve patlamalar da çok yakınınızda olmakta ise duvar dibine paralel olarak yatınız. Varsa sağlam masa, sıra, tezgah, karyola gibi sizi koruyabilecek eşya veya yerlerin altına giriniz, başınızı kollarınızla koruyunuz.

   (2) Dışarıda açık bir yerde bulunuyorsanız, hemen yakınınızda sığınak veya sığınak olabilecek yer varsa, oraya gidiniz. Şayet böyle bir yer yoksa sağlam bir duvar dibi, çukur veya menfez gibi bir yere yüzükoyun yatarak başınızı kollarınızla koruyunuz.

b) Herhangi bir ikaz haberi verilmeden göz kamaştırıcı kuvvetli bir ışık, yakıcı bir sıcaklık, çok şiddetli ve sarsıcı patlama sesinin duyulması bir nükleer taarruzun belirtisidir. Böyle bir durumda;

   (1) Bir bina içinde iseniz hemen ve mümkünse patlama sesinin geldiği taraftaki duvar dibine paralel olarak yatınız. Varsa sağlam masa, sıra, tezgah, karyola gibi şeylerin altına giriniz, yüzünüzü kollarınızla kapatınız, diğer açık yerlerinizi mümkünse örtünüz, yıkma dalgası geçtikten sonra varsa daha emniyetli bir yere sığınınız ve tehlike geçti işaretine kadar bekleyiniz.

   (2) Dışarıda açık bir yerde bulunuyorsanız, hemen yere veya varsa yanınızdaki sağlam bir duvar dibi, çukur veya menfez gibi bir yere yüzükoyun yatarak, ensenizi yakanızla kapatınız. Yıkma dalgası geçtikten sonra varsa yakındaki kapalı bir yere gidiniz. Tehlike geçti işaretine kadar bekleyiniz.

   (3) Taşıt aracınızda iseniz yere yatınız ve mümkün olduğu kadar dışarıdan gelecek tesirlere karşı saklanınız. Yüzünüzü ve açık yerlerinizi örtünüz.

   (4) Radyasyon tehlikesi birkaç gün devam edebilir. Bu müddet zarfında sizlerin sığınakta kalması, hayvanlarınızın ahırlarda bulunması gerekecektir. Onun için kendinizin ve hayvanlarınızın bir haftalık yiyecek ve içeceğini tedarik ederek kapalı kaplarda muhafaza ediniz.

    (5) Seferberlik veya savaş halinde hükümet, şehirlerimizde ışıkların karartılmasını isteyebilir. Bu isteğe karşı şimdiden içerde yanan ışıklarımızın dışarıya sızmaması için pencereleri örtecek siyah perde, koyu renk mukavva, karton, battaniye, kilim gibi malzemeyi tedarik etmeniz lazımdır. Şehrinizde karartmanın ihmal edilmesinin o civarda bulunan büyük şehirlerimizin de düşman tarafından bulunmasına sebep olacağını hatırdan çıkarmayınız.

12. Tehlike geçti işareti, radyo, hoparlör, megafon gibi yayınlarla duyurulacaktır. Bu haberi duyunca sığındığınız yerden çıkarak normal yerlerinize dönünüz, yardıma muhtaç olanlar varsa yardım ediniz.

13. Yukarıda belirtilen tedbirleri alırken Sivil Savunma Genel Müdürlüğü'nce hazırlanıp Sivil Savunma Müdürlük ve Memurluklarında bulundurulan yayınlardan temin ederek yararlanınız.

Unutmayınız; bunlar bir düşman taarruzundan en az zararla çıkmamızı sağlayacak son derece hayati tedbir ve faaliyetlerdir.

Yer kabuğunun derin katmanlarının kırılıp yer değiştirmesi ya da yanardağların püskürme  durumuna geçmesi nedeniyle oluşan sarsıntılardır.

Depremlerin büyüklüklerine göre yer yüzeyinde verdiği hasar çok yüksek oranda can ve mal kaybına yol açmakta, sosyal hayatı ve ülkenin ekonomik durumunu felç etmektedir.

Depremin olacağını önceden tespit eden cihazlar veya yöntemler henüz bulunamamıştır. Bu nedenle, depremle içi içe yaşayan ülkeler depremin yaratacağı olumsuz etkilere karşı hazırlıklı olmak zorundadır.

Ülkemiz topraklarının %92'sinin deprem riski taşıdığı, nüfusumuzun da %95'inin bu bölgeler üzerinde yaşadığı bilinmektedir.

Bu da bize, ülkemizde bu konu ile ilgili hazırlık çalışmalarının sürekli ve etkili olarak yapılması gerektiğini ifade etmektedir.

1) Yerleşim bölgelerini titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve ovalık bölgeleri iskana açmamalıyız. Evimizi gevşek toprağa sahip meyilli yerlere yapmamalıyız.

2) Yapıları deprem etkilerine karşı dayanıklı yapmalıyız. (Yapı Tekniğine ve İnşaat Yönetmeliğine uygun, sağlam olarak)

3) İmar planında konuta ayrılmış yerler dışındaki yerlere ev ve bina yapılmamalıdır.

4) Dik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.

5) Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.

6) Mevcut binaların dayanıklılıklarını arttırmalıyız.

7) Sigorta sistemine dahil olmalıyız.

8) Bu önlemlerin yanı sıra, günlük kullandığımız eşyalarımızın ev içerisine yerleştirilmesinde aşağıda sayılan önlemleri almalıyız:

- Dolap üzerine konulan eşya ve büro malzemelerin kayarak düşmesini önlemek için plastik tutucu malzeme kullanmalıyız.

- Soba ve diğer ısıtıcıları sağlam malzemelerle duvara veya yere tespit etmeliyiz.

- Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara tespit etmeliyiz.

- Duvar bölmeleri ve panoları zikzak düzende yerleştirip, yere tespit etmeliyiz.

- Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. cihazları bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak şekilde tespit etmeliyiz.

- Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düşmeyecek bir konumda sabitlemeli ve kırılmayacak bir şekilde depolamalıyız. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler koymalıyız.

- Gaz kaçağı ve yangına karşı, gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirmeliyiz.

- Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yolları işaretlemeli, buralara gereksiz eşya ve malzeme koymamalıyız.

- Bir deprem planı hazırlayıp, bu plana göre nasıl davranmamız gerektiğinin tatbikatını zaman zaman yapmalıyız.

- Bina yönetimince önceden belirlenen, mesken veya işyerinin özelliği ve büyüklüğüne göre uygun yangın söndürme cihazını mutlaka bulundurmalı ve periyodik bakımlarını da yaptırmalıyız.

- Asansörlerin kapı yanlarına "Deprem Sırasında Kullanılmaz" levhası asmalıyız.

- Gerekli İlk yardım malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri, sinyal düdüğü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeleri bir çanta içerisinde her an hazır bir şekilde bulundurmalıyız.

- Aile bireyleri ile topluca deprem sırasında nasıl korunacağımız hususunda sohbet ve alıştırmalar yapmalıyız.

- Aile bireylerimiz ile iletişimi nasıl sağlayacağımızı ve eve ulaşamayacağımız durumlar için alternatif buluşma yerlerini planlamalıyız.

- Depremin gece meydana gelebileceğini düşünerek, yatağımızı pencerenin önünden ve eşyaların dökülebileceği yerlerden uzak yerleştirmeliyiz.

1- Kesinlikle panik yapmamalıyız. Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durmalıyız. Varsa sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelmeli veya uzanmalıyız. Başımızı iki elimizin arasında alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile korumalıyız. Sarsıntı geçene dek beklemeliyiz

2- Tekerlekli sandalyede isek tekerlekleri kilitleyerek başımızı ve boynumuzu korumaya almalıyız.

3- Mutfak, imalathane, laboratuar gibi iş aletlerinin bulunduğu yerlerde; ocak, fırın ve bu gibi cihazları kapatmalıyız. Dökülebilecek malzeme ve maddelerden uzaklaşmalıyız. Birinci maddede belirtildiği şekilde kendimizi korumalıyız.

4- Sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmalıyız. Soba ve ısıtıcıları söndürmeliyiz. Diğer güvenlik önlemlerini almalıyız ve daha önceden hazırlanmış acil durum çantası ile gerekli olan eşya ve malzemeyi yanımıza alarak derhal binayı daha önce tespit ettiğimiz yoldan terk edip toplanma bölgesine gitmeliyiz.

5- Merdiven, balkon, koridor ve geniş sahanlı yerlerden, kolonlardan ve pencerelerden uzaklaşmalıyız.

6- Okulda isek sınıfta kalarak sağlamsa sıra altlarına ya da sıra yanına birinci maddede belirtildiği şekilde başımızı korumalıyız.

7- Kesinlikle asansör kullanmamalıyız. Asansörde isek kat çıkış düğmesine basarak asansörü terk etmeliyiz.

1- Enerji hatlarından, diğer binalardan ve duvar diplerinden uzaklaşmalıyız. Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olmalıyız.

2- Deniz kıyısından uzaklaşmalıyız.

3- Toprak kayması, taş veya kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunmamalıyız. Böyle bir ortamda isek en seri şekilde güvenli bir ortama geçmeliyiz.

4- Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olmalıyız.

5- Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli olmalıyız.

1- Bulunduğumuz yer güvenli ise durmalı ve araç içinde kalmalıyız. Araç karayolunda seyir halinde ise; yolu kapatmadan sağa yanaşıp durmalıyız. Kontak anahtarını yerinde bırakıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklemeliyiz. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gitmeliyiz.

2- Normal trafikten, ağaçlardan, direklerden ve enerji nakil hatlarından mümkün olduğu kadar uzaklaşmalıyız.

3- Araç meskun mahallerde ise ya da güvenli bir yerde değilse; aracı durdurmalı, kontak anahtarı üzerinde bırakılarak aracı terk etmeli ve açık alanlara gitmeliyiz.

1- Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmemeliyiz. Elektriğe kapılabilir veya diğer bir tren çarpabilir.

2- Trenin içinde, sıkıca tutturulmuş askı, korkuluk veya herhangi bir yere tutunmalıyız.

3- Metro veya tren personeli tarafından verilen talimatları izlemeliyiz.

1- Kesinlikle panik yapmamalıyız.

2- Sarsıntı kesilince önceden hazırladığımız afet çantası ile acil ihtiyaç duyulacak diğer malzemeleri (giysi, battaniye, su ve gıda gibi) yanımıza alarak derhal bulunduğumuz yeri önceden belirlediğimiz yollardan terk etmeli ve toplanma yerine gitmeliyiz.

3- Yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, İlk yardım ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıyız.

4- İkinci sarsıntı ihtimaline karşı tedbirli olmalıyız.

5- Telefon hatlarını meşgul etmemeliyiz.

6- Yollarda hasta ve yaralı nakli yapılacağı için trafiği engellememeliyiz.

7- Deprem hakkında söylenti ve dedikodulara inanmamalıyız.

8- Aile içinde birbirimizle dayanışma halinde olmalıyız. Özellikle çocukları olayın etkisinden uzaklaştırmalıyız.

9- Kurtarma ve sosyal yardımlar sırasında panik ve kargaşaya yol açmadan ilgili ve görevlilere yardımcı olmalıyız.

10- Bina zarar görmüş ise içeri girmek için en az bir saat beklemeliyiz. İlgililerin duyurusu doğrultusunda hareket etmeliyiz.

11- Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgaların oluşması olasılığına karşı deniz kenarından uzaklaşmalıyız.

12- Toplu iskan bölgelerindeki kurallara ve yöneticilerin talimatına mutlaka uymalı, kargaşa, dedikodu ve huzursuzluğa izin vermemeliyiz.

13- Özellikle iskan bölgelerinde halkın sağlığı için temizlik kurallarına uymalı ve uymayanları uyarmalıyız.

14- Başkalarının da ihtiyacı olabileceğini düşünerek ihtiyacımızdan fazla yardım malzemesi talebinde bulunmamalıyız.

Siz ve yaşadığınız çevre afete karşı hazırlıklı mı?

Ailenizin fertleri afete hazırlıklı mı?

Aileniz fertleriyle konuştunuz mu? (Bir afet sırasında nerede buluşacaksınız? Ne yapacaksınız?)

72 saat yetecek kadar yiyecek malzemeniz hazır mı? (Kapalı kaplar içerisinde veya konserve olarak)

Afet çantanız var mı? (İçinde; el feneri, İlk yardım çantası, radyo, yedek pil vs.)

Arabanızda bir afet çantası var mı?

Siz ve aileniz son üç yılda İlk Yardım eğitimi gördünüz mü?

Yaşadığınız evde veya bulunduğunuz apartmanın her katında duman dedektörü, yangın alarmı var mı?

1. Evinizde yangın söndürme cihazı var mı? Bu cihazları her fert kullanmasını biliyor mu?

2. Elektrik sigortaları otomatik mi?

3. Siz ve ailenizin tüm üyeleri su-elektrik-gaz vanalarının yerini ve nasıl kapatılacağını biliyor musunuz?

4. Sizin ve ailenizin önemli kayıtlarının kopyaları evin dışında yangına dayanıklı bir yerde saklanıyor mu?

5. Bir yangın olduğunda yapılacak işleri ailenizle konuşup tespit ederek tatbikat yaptınız mı?

6. Afet sonrasında yaşadığınız bölge dışında kalabileceğiniz bir mesken var mı?

7. Sizi afet durumunda arayacak yakınınız, dostunuz var mı? (Sizin varlığınızı, sağlığınızı tespit ya da kontrol edecek kişiler belirlendi mi?)

8. Okula giden çocuklarınızın okudukları okulun afet planı var mı? Varsa tatbikatı yapılmış mı? Çocuklar ne yapacaklarını biliyorlar mı?

9. Ev, araba ve işyeri ile kendinizi sigorta ettirdiniz mi?

1.Paniklemeden durumunuzu kontrol ediniz.

2. Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak hareketlere kalkışmayınız.

3.Biliniz ki kurtarma ekipleri en kısa zamanda size ulaşmak için çaba gösterecektir.

4.Enerjinizi en tasarruflu şekilde kullanmak için hareketlerinizi kontrol altında tutunuz.

5.El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su, kalorifer, gaz tesisatlarına, zemine vurmak suretiyle varlığınızı duyurmaya çalışınız.

6.Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışınız. Ancak enerjinizi kontrollü kullanınız.

7.Unutmayınız ki; Erzincan depreminde Nurcan hemşire 9 gün, Senirkent sel ve heyelanında Gülsüm Nine 2 gün, Dinar'da 9 kişi 36-48 saat, Adana depreminde Sercan GÜVERCİN ve Hatice Öğretmen 2 gün sonra, Marmara depreminde pek çok kişi 3 üncü, 4 üncü günlerde hatta 5 inci günde, son Düzce depreminde Şaziye BULUT 41 saat sonra enkazdan sağ olarak çıkartılabilmiştir.